Prawo restrukturyzacyjne i upadłościowe - Restrukturyzacja przedsiębiorstw - Upadłość konsumencka - Mediacje

Kategoria: Mediacje – arbitraż

Alternatywne metody rozwiązywania sporów (ang. ADR)

Alternatywne metody rozwiązywania sporów (ang. Alternative Dispute Resolution, ADR) są alternatywnym, względem postępowania sądowego, sposobem rozwiązywania sporów między stronami, które w celu zażegnania konfliktu starają się dążyć do likwidacji jego przyczyn, a nie tylko przejawów i w tym dążeniu orientują się na podejmowanie decyzji skierowanych na przyszłe oczekiwania, nie zaś na fakty z przeszłości. Cechą szczególną tej metody jest poszukiwanie pojednawczych sposobów zmierzających do rozwiązania konfliktu, przez dążenie do kompromisu, prowadzącego do znalezienia wyjścia z sytuacji konfliktowej.

Kolebką ADR była Wielka Brytania, jednak dopiero w USA, szczególnie na przełomie XIX i XX w., metoda ta zaczęła się intensywnie rozwijać, do tego stopnia, że obecnie to właśnie Stany Zjednoczone nazywane są błędnie „ojczyzną ADR”. Rosnącą od drugiej połowy XX w., zwłaszcza na fali protestów wobec przewlekłości postępowań sądowych i przy stale zwiększającym się tempie życia, popularność ADR zawdzięcza przede wszystkim szybkości postępowania oraz znacznej redukcji kosztów.

W ADR nie chodzi o to, aby stworzyć sobie lepszą pozycję procesową ze względu na fakty i dowody. Zamiast tego, strony dążą do poszukiwania rzeczywistych interesów i oczekiwań, w oderwaniu od reguł prawnych i formalizmu postępowania. Kluczową rolę w ADR odgrywa sam mediator, występujący często w roli eksperta, którego strony obdarzają zaufaniem w wyższym stopniu niż sędziego w klasycznym procesie. W postępowaniu ADR strony często z przeciwników procesowych, traktujących się jak wrogowie, stopniowo zmieniają się partnerów, wspólnie dążących do wypracowania jak najkorzystniejszego dla nich rozwiązania. Postępowanie w ramach ADR zbliża strony, rodząc pewną specyficzną relację, opartą na zaufaniu, elastyczności i życzliwości, która sprawia, że stronom dużo szybciej i taniej przychodzi nie tylko rozwiązać bieżący konflikt, lecz również odbudować klimat do przyszłej współpracy. Po pomyślnie zakończonych ADR, w przeciwieństwie do tradycyjnego sporu sądowego, nie ma strony wygranej i przegranej. Obie strony odchodzą od stołu z poczuciem sukcesu, którego skutkiem jest wspólnie wypracowane porozumienie. Zadowolenie i satysfakcja psychiczna stanowią dodatkowy argument przemawiający za słusznością tak obranego sposobu wyjścia z trudnej sytuacji.

Jarosław MROŻEK

Projekt ustawy o pozasądowym rozstrzyganiu sporów konsumenckich

5 września 2014 r. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) wniósł do Rządowego Centrum Legislacji projekt założeń do ustawy o pozasądowym rozwiązywaniu sporów konsumenckich (nr z wykazu: ZC39). Projekt ten powstał w związku z obowiązkiem implementacji przez Polskę dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady UE 2013/ 11/ UE z dnia 21 maja 2013 r. w sprawie alternatywnych metod rozstrzygania sporów konsumenckich oraz zmiany rozporządzenia (WE) nr 2006/ 2004 i dyrektywy 2009/ 22/ WE (dyrektywa w sprawie ADR w sporach konsumenckich) oraz rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 524/ 2013 z dnia 21 maja 2013 r. w sprawie internetowego systemu rozstrzygania sporów konsumenckich oraz zmiany rozporządzenia (WE) nr 2006/ 2004 i dyrektywy 2009/ 22/ WE (rozporządzenie w sprawie ODR w sporach konsumenckich).

Podobnie jak w przypadku ustawy o prawach konsumenta, wprowadzenie tych rozwiązań do krajowych porządków prawnych krajów członkowskich UE ma na celu ujednolicenie na poziomie Wspólnoty zasad ADR w zakresie odnoszącym się do sporów z udziałem konsumentów. W zamierzeniu twórców dyrektywy, zapewnienie dostępu do szybkich, prostych, skutecznych i tanich sposobów rozstrzygania sporów powstałych na gruncie umów konsumenckich podniesie zaufanie do rynku, dając wymierne korzyści konsumentom. I to właśnie ADR staną się tym narzędziem, które zapewni realizację powyższych celów.

Jak można przeczytać na stronach Biuletynu Informacji Publicznej Rady Ministrów wspomniana powyżej dyrektywa w sprawie ADR w sporach konsumenckich zakłada utworzenie we wszystkich państwach należących do UE pozasądowego systemu rozwiązywania sporów, obejmującego swoim zakresem wszelkie zaistniałe na wspólnym rynku spory wynikające z umów konsumenckich, w tym również umów zawartych przez internet i umów transgranicznych.

Projekt ustawy przewiduje wprowadzenie do polskiego porządku prawnego zasad postępowania ADR służących pozasądowemu rozwiązywaniu sporów konsumenckich. Droga postępowania sądowego miałaby być zastosowana jedynie w sytuacji, gdyby wcześniejsze negocjacje nie zakończyły się porozumieniem. Postępowanie ADR będzie obejmowało spory krajowe i transgraniczne, odnoszące się do zobowiązań umownych, które obejmują umowy o świadczenie usług lub umowy sprzedaży.

W postępowaniu ADR wykorzystywane będą mediacje, koncyliacje i arbitraż. Dla stron postępowania będą dobrowolne i nie będą zamykały drogi sądowej. Tego typu postępowania będą cechowały się zasadami fachowości, niezależności i bezstronności w odniesieniu do osób fizycznych odpowiedzialnych za ich realizację. Dodatkowo, na osoby zajmujące się prowadzeniem postępowań ADR zostanie nałożony obowiązek posiadania niezbędnej wiedzy i umiejętności w zakresie sądowego lub pozasądowego rozwiązywania sporów konsumenckich oraz wymóg fachowości, czyli ogólnej znajomości prawa.

Projektowana ustawa będzie zawierała szczegółowe przepisy dotyczące zasad, toku oraz metod postępowania ADR. Zgodnie z założeniami, postępowanie to będzie dla konsumentów nieodpłatne lub za opłatą o niewielkiej wysokości. Ustawa nie będzie wykluczała jednak konieczności poniesienia opłat, które mogą powstać w trakcie rozwiązywania sporu, np. kosztów biegłego.

W założeniach do ustawy napisano, że celem projektowanej regulacji powinna być:

  • Poprawa efektywności i skuteczności postępowań ADR.
  • Zapewnienie pełnego pokrycia sektorowego, czyli każdy spór konsumencki, w zakresie objętym dyrektywą, będzie mógł zostać rozwiązany przez odpowiedni podmiot ADR.
  • Zapewnienie spójności całego systemu ADR przez wprowadzenie jednolitych metod funkcjonowania podmiotów ADR.
  • Spopularyzowanie tej formy rozstrzygania sporów wśród konsumentów i przedsiębiorców.
  • Umożliwienie rozstrzygania sporów transgranicznych w ramach ADR.

Podstawą nowego systemu mają być branżowe organy administracji publicznej (m. in. Urząd Lotnictwa Cywilnego, Urząd Komunikacji Elektronicznej, Komisja Nadzoru Finansowego, Urząd Regulacji Energetyki). Podmiotem ADR, w którego zakresie działania znajdą się sprawy nie mieszczące się w kompetencjach właściwych ADR branżowych, będzie Inspekcja Handlowa. Ustawa zakłada ustanowienie mechanizmów współpracy, uwzględniające obecnie funkcjonujące podmioty ADR, zarówno te ustanowione przez przedsiębiorców z branży, jak też podmioty publiczne.

Projektowana ustawa spowoduje konieczność dokonania legislacyjnych zmian w wielu aktach prawnych, m.in. dotyczących działalności Urzędu Lotnictwa Cywilnego, Urzędu Komunikacji Elektronicznej, Komisji Nadzoru Finansowego, Urzędu Regulacji Energetyki oraz Inspekcji Handlowej. Konieczne będzie również wprowadzenie zmian w przepisach kpc oraz w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów.

Wdrożenie przepisów, niezbędnych do wykonania dyrektywy 2013/ 11/ UE, we wszystkich krajach członkowskich UE, w tym również w Polsce, powinno nastąpić w terminie do dnia 9 lipca 2015 r. Natomiast rozporządzenie (UE) nr 524/ 2013 wchodzi w życie w dwóch etapach tj. 9 lipca 2015 r. oraz 9 stycznia 2016 r.

Jak można się dowiedzieć ze strony internetowej Rządowego Centrum Legislacji, projekt ustawy o pozasądowym rozwiązywaniu sporów konsumenckich znajduje się aktualnie na etapie konsultacji, przedstawiania opinii i uzgodnień. W dniu 31 marca 2015 r., Rada Ministrów, na wniosek Prezesa UOKiK, przyjęła założenia do projektu ustawy. Niestety, po tym wydarzeniu prace nad nią zamarły, dlatego pod znakiem zapytania jest to, czy Sejm  zdąży z uchwaleniem ustawy w przewidzianym przez dyrektywę terminie.

Postęp prac nad ustawą można śledzić tutaj.

Jarosław MROŻEK

Page 2 of 2

Powered by WordPress & Theme by Anders Norén