Kancelaria Prawna SANATIO

W dniu 16 października 2015 r. w siedzibie Uniwersytetu SWPS w Warszawie odbyła się konferencja naukowa pt. „Aktualne zagadnienia postępowań dowodowych przed sądami polskimi”.

Organizatorem spotkania była Katedra Prawa Cywilnego i Prawa Pracy Wydziału Prawa naszej uczelni. Konferencja obejmowała najistotniejsze zagadnienia dotyczące procesów cywilnych, karnych, administracyjnych oraz postępowań arbitrażowych.

Konferencja kierowana była do praktyków, w tym radców prawnych i adwokatów, którzy pragną pogłębić swój warsztat o istotne zagadnienia związane z postępowaniami dowodowymi w szerokim zakresie. Patronat wydawniczy nad konferencją objęło Wydawnictwo CURRENDA.

Więcej o konferencji

Relacja z konferencji

Jarosław MROŻEK

Termin mediacja pochodzi z języka łacińskiego i oznacza pośrednika, osobę bezstronną. Jest sposobem na rozwiązywanie sporów, polegającym na udziale wyspecjalizowanej, niewładczej, bezstronnej i neutralnej osoby trzeciej. Głównym celem mediacji jest doprowadzenie do wzajemnie akceptowanego porozumienia, uwzględniającego interesy oraz potrzeby uczestników sporu oraz odbudowanie właściwych relacji pomiędzy skonfliktowanymi stronami.

Niezwykle istotna sprawą, rzutującą na przebieg mediacji jest wybór osoby mediatora. Wybór ten odbywa się z poszanowaniem autonomii woli stron. W praktyce stosuje się 3 podstawowe metody nominacji mediatora:

• Strony sporu same dokonują wyboru osoby prowadzącej mediacje.
• Mediator z listy mediatorów wskazywany jest przez ośrodek prowadzący ADR.
• Mediatora wyznacza, w ramach mediacji sądowej, kierujący sprawę do mediacji sąd.

Niezależnie od wyboru jednej z powyższych możliwości obowiązuje zasada akceptacji mediatora przez wszystkie uczestniczące w sporze strony. Czasami, szczególnie w bardziej skomplikowanych przypadkach powołuje się 2 lub więcej mediatorów, tworzących zespół mediacyjny.

Sama mediacja może mieć postać mediacji pozasądowej (instytucjonalnej) albo mediacji sądowej (ad hoc). W pierwszym przypadku mówimy o mediacji zastępującej albo poprzedzającej postępowanie sądowe, która może być zainicjowana przez sąd, być mediacją umowną (kontraktową) albo mediacją na wniosek strony, w drugim zaś przypadku na mediację kieruje sąd i wtedy mediacja staje się częścią postępowania sądowego. Mediacja może mieć także postać mediacji bezpośredniej (face-to-face) bądź pośredniej. W tym drugim przypadku strony kontaktują się ze sobą wyłącznie przez mediatora, nie uczestnicząc w spotkaniach bezpośrednich.

Modelowa mediacja przebiega w następujący sposób:

• Strony podejmują decyzję o mediacji. Mediator wszczyna mediacje.
• Etap przygotowania do mediacji. Mediator odbiera zgodę na mediację, wstępnie analizuje przyczyny sporu oraz zarysowuje program negocjacyjny.
• Otwarcie sesji mediacyjnej. Monolog mediatora i przedstawienie regulaminu mediacji.
• Strony prezentują swoje stanowiska. Gromadzenie informacji na temat dążeń, oczekiwań oraz interesów stron, spotkania indywidualne.
• Definiowanie problemów. Na podstawie odpowiednich pytań mediator diagnozuje konflikt.
• Wymiana propozycji rozwiązań. Przydatne techniki to: „burza mózgów”, przygotowywanie „list rankingowych” z pomysłami na rozwiązanie problemu, techniki „jednego tekstu”, do którego strony będą wnosiły swoje poprawki i „panelu ekspertów”, czyli odwołania się do wiedzy specjalistów z danej dziedziny.
• Wypracowanie jednego wspólnego rozwiązania. W podsumowaniu – tzw. parafraza.
• Spisanie porozumienia, czyli propozycji ugody.
• Zamknięcie sesji mediacyjnej.
• Wdrożenie porozumienia w życie.

Istotą mediacji są zasady, mające charakter uniwersalny, tj niezależny od przedmiotu sporu, czy cech stron biorących w niej udział. Zasady te charakteryzują każde poprawnie prowadzone mediacje. Do tych zasad należą:

• Dobrowolność.
• Bezstronność.
• Neutralność.
• Autonomia konfliktu.
• Poufność.
• Odformalizowanie.
• Dobra wiara.
• Szacunek.

Instytucja mediacji została wprowadzona do Kodeksu postępowania cywilnego ustawą z dnia 28 lipca 2005 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw. Intencją ustawodawcy było, aby rozwiązania dotyczące mediacji były maksymalnie uproszczone, tak aby strony stosunków cywilno-prawnych miały możliwość jak najszerszego skorzystania z tej formy alternatywnego rozwiązywania sporów.

Jarosław MROŻEK

Alternatywne metody rozwiązywania sporów (ang. Alternative Dispute Resolution, ADR) są alternatywnym, względem postępowania sądowego, sposobem rozwiązywania sporów między stronami, które w celu zażegnania konfliktu starają się dążyć do likwidacji jego przyczyn, a nie tylko przejawów i w tym dążeniu orientują się na podejmowanie decyzji skierowanych na przyszłe oczekiwania, nie zaś na fakty z przeszłości. Cechą szczególną tej metody jest poszukiwanie pojednawczych sposobów zmierzających do rozwiązania konfliktu, przez dążenie do kompromisu, prowadzącego do znalezienia wyjścia z sytuacji konfliktowej.

Kolebką ADR była Wielka Brytania, jednak dopiero w USA, szczególnie na przełomie XIX i XX w., metoda ta zaczęła się intensywnie rozwijać, do tego stopnia, że obecnie to właśnie Stany Zjednoczone nazywane są błędnie „ojczyzną ADR”. Rosnącą od drugiej połowy XX w., zwłaszcza na fali protestów wobec przewlekłości postępowań sądowych i przy stale zwiększającym się tempie życia, popularność ADR zawdzięcza przede wszystkim szybkości postępowania oraz znacznej redukcji kosztów.

W ADR nie chodzi o to, aby stworzyć sobie lepszą pozycję procesową ze względu na fakty i dowody. Zamiast tego, strony dążą do poszukiwania rzeczywistych interesów i oczekiwań, w oderwaniu od reguł prawnych i formalizmu postępowania. Kluczową rolę w ADR odgrywa sam mediator, występujący często w roli eksperta, którego strony obdarzają zaufaniem w wyższym stopniu niż sędziego w klasycznym procesie. W postępowaniu ADR strony często z przeciwników procesowych, traktujących się jak wrogowie, stopniowo zmieniają się partnerów, wspólnie dążących do wypracowania jak najkorzystniejszego dla nich rozwiązania. Postępowanie w ramach ADR zbliża strony, rodząc pewną specyficzną relację, opartą na zaufaniu, elastyczności i życzliwości, która sprawia, że stronom dużo szybciej i taniej przychodzi nie tylko rozwiązać bieżący konflikt, lecz również odbudować klimat do przyszłej współpracy. Po pomyślnie zakończonych ADR, w przeciwieństwie do tradycyjnego sporu sądowego, nie ma strony wygranej i przegranej. Obie strony odchodzą od stołu z poczuciem sukcesu, którego skutkiem jest wspólnie wypracowane porozumienie. Zadowolenie i satysfakcja psychiczna stanowią dodatkowy argument przemawiający za słusznością tak obranego sposobu wyjścia z trudnej sytuacji.

Jarosław MROŻEK